درسنامه آموزشی تفکر و سواد رسانهای کلاس دهم
درس 19: پنجگانۀ سواد رسانهای (2)
در درس سوم بیان شد که مخاطب فعّال و خلّق در رویارویی با هر پیامرسانهای، پنج پرسش کلیدی را مانند پنج گذرواژه یا نگهبان در ورودی درنظر میگیرد و با نگاهی دقیق و درکی عمیق، با آن روبهرو میشود. این پنج پرسش را که خاطرتان هست!
- چه کسی این پیام را تولید کرده است؟
- چرا این پیام فرستاده شده است؟
- از چه فنونی برای جلب توجّه مخاطب استفاده شده است؟
چطور افراد مختلف این پیام را متفاوت درک میکنند؟
چه سبک زندگی، ارزشها و نظریاتی در این پیام ارائه شده یا از آن حذف شده است؟
در آن درس از شما خواسته شد بخشی از یک برنامۀ تلویزیونی را، که خودتان با توافق دبیر محترمتان ضبط کردهاید در کلاس تماشا کنید و با پرسشهای کلیدی ذکر شده آن را بررسی کنید.
اکنون با استفاده از مطالبی که در فصول گذشته یادگرفتید، یک بار دیگر این فعّالیت را با استفاده از جدول صفحه 23 دربارۀ یک برنامه تلویزیونی ایرانی یا خارجی انجام دهید که از قبل توافق، و آن را در خانه مشاهده کردهاید.
گفتوگوی کلاسی (صفحه 150 کتاب درسی)
برنامه منتخب کلاس را با استفاده از پرسشها و جدول صفحه 23 زیر تحلیل و نقد کنید:
- این برنامه کدام ساختار، قالب یا گونۀ ارائه پیام را از طریق تلویزیون دارد؟
- چه مفاهیم و موضوعاتی به شیوۀ مستقیم و غیرمستقیم در این برنامه به مخاطب منتقل شده است؟
- چه کسانی تولیدکنندۀ برنامه و فرستندۀ پیام هستند؟
- چه کسانی جامعۀ هدف یا استفادهکنندگان از این برنامه هستند؟ چرا این پیام فرستاده شده است؟
- چه سبک زندگی، ارزشها و نظریاتی در این پیام ارائه شده یا از آن حذف شده است؟ آیا این پیام در هر فرهنگ، جامعه، زمان یا مکان دیگری، همین معانی آشکار و پنهان را دارد؟
- آیا در پاسخ به این پرسشها از درس سوم تا کنون در شما تغییری ایجاد شده است؟ چرا آری، چرا خیر؟

- چرا ما در استفاده از منابع وبگاههای علمی معتبر در تحریم بودیم؛ امّا در استفاده از شبکههای ماهوارهای در تحریم قرار داده نشدیم؟
- به نظر شما هدف از ایجاد شبکههای ماهوارهای پر شمار فارسی زبان چیست؟
فعالیت در خانه (صفحه 152 کتاب درسی)
میزان «مصرف رسانهای» خود را در طول هفته در جدول زیر بنویسید. ثبت بر اساس دقیقه باشد. نتیجه را جلسۀ بعد به کلاس بیاورید.
| روزهای پایش $\leftarrow $ | روز اوّل | روز دوم | روز سوم | روز چهارم | روز پنجم | روز ششم | روز هفتم | جمع |
| رسانه $\downarrow $ | ||||||||
| تلویزیون | ||||||||
| رایانه (نابرخط / آفلاین) | ||||||||
| اینترنت (با استفاده از رایانه) | ||||||||
| تلفن همراه و پیامرسانهای آن | ||||||||
| شبکههای اجتماعی | ||||||||
| کتاب غیردرسی و غیر کمک آموزشی | ||||||||
| نشریات (روزنامهها و مجلات) | ||||||||
| بازیهای ویدئویی (با استفاده از کنسول، تلفن همراه، رایانه و… ) | ||||||||
| جمع کل به دقیقه | ||||||||
| تبدیل به ساعت |
